Tag: Druid

Mwy o gobyldigwc o flog y Derwydd o Fon

Fydda i ddim yn ymweld a blog y Tori o Ynys Mon, Paul Williams ag y byddwn i, ond mi gefais gip ddoe. Yr hyn aeth a fy sylw oedd y blogiad ffuantus braidd yma.

Rwan mae Paul yn honni mai rhywun arall anhysbys sydd wedi ‘sgwennu’r darn, ac os ydi o’n dweud hynny mae’n rhaid i ni dderbyn mai rhywun ag eithrio fo ei hun sy’n gyfrifol am y blogiad. Beth bynnag prif neges y darn ydi bod y Blaid yn colli tir ar lefel seneddol a lleol yng Ngwynedd a thu hwnt oherwydd mai pleidiau Prydeinig sy’n gwireddu agenda’r Blaid – pleidiau fel plaid Paul wrth gwrs.

Rwan, mae gan awdur y darn gymaint o hawl i’w farn na neb arall, ond yr hyn sydd yn fy mhoeni ydi’r defnydd o ffeithiau ac ystadegau ffug i gefnogi’r ddadl. Er enghraifft mae’r canlyniad cymharol agos yn Arfon yn etholiad cyffredinol 2010 yn cael ei ddefnyddio fel tystiolaeth o ogwydd yn erbyn y Blaid yng Ngwynedd. Ond mewn gwirionedd gogwydd tuag at y Blaid o 3.7% a gafwyd yn etholaeth newydd Arfon o gymharu a chanlyniad damcaniaethol 2005. Does yna ddim cyfeiriad at fuddugoliaeth swmpus Ffred yn yr un etholaeth yn etholiadau’r Cynulliad y flwyddyn ganlynol. Byddai hynny’n difetha’r propoganda.

Ceir cyfeiriadau at etholiadau a gollwyd gan y Blaid ar Fai 3 – Deiniolen, Bethel a Llanwnda, ond dim cyfeiriad at rai a enillwyd – Menai, Waunfawr, Gogledd Pwllheli, Brithdir ac ati. Ceir hefyd awgrym i’r Blaid symud yn ol rhwng etholiadau 2008 a 2012. Y gwrthwyneb sy’n wir. Enillwyd 35 sedd yn 2008 a 37 yn 2012.

Y gwir ydi nad oedd y Blaid yn rheoli’r hen Gyngor Gwynedd cyn 1999. Doedd gan y Blaid ddim mwyafrif yn y rhannau hynny o’r hen Wynedd a drosglwyddwyd i’r Gwynedd newydd chwaith. Doedd yna ddim mwyafrif – nag unrhyw beth tebyg i fwyafrif – yn y wardiau o gynghorau dosbarth Arfon, Meirion a Dwyfor a drosglwyddwyd i’r sir newydd chwaith. Doedd yna ddim mwyafrif nes i’r Cyngor newydd ddod i fodolaeth yn 1999.

Ers ffurfio’r Gwynedd newydd mae’r Blaid wedi ennill y canrannau canlynol o’r seddi oedd ar gael: 1999 – 52%, 2004 – 55%, 2008 – 46%, 2012 – 50%. Yn wir gellir dadlau mai tri phatrwm sy’n nodweddu hanes etholiadol Cyngor Gwynedd – llwyddiant rhannol Llais Gwynedd yn 2008 a 2012, cysondeb rhyfeddol y gynrychiolaeth Plaid Cymru ac Annibynnol a methiant llwyr y pleidiau unoliaethol i gystadlu. ‘Dydi’r Toriaid erioed wedi ennill sedd, ac mae’r gynrychiolaeth Llafur wedi syrthio o 14.5% yn 1999 i 4.5% eleni, tra bod y gynrychiolaeth Lib Dem wedi syrthio o 7% i 1.5% tros yr un cyfnod.

Ymhellach ceir sylw bod nifer o wardiau trefol yn agos iawn. Mae hynny’n wir – ond roedd y wardiau agosaf yn tueddu i fod yn rhai a gollwyd o drwch blewyn gan y Blaid. Gallai mymryn o lwc fod wedi sicrhau’r etholiad gorau erioed i’r Blaid yng Ngwynedd. Collodd y Blaid mewn chwe gornest agos iawn – tair ym Mangor (ail sedd Menai), Garth a Dewi), Tregarth, Botwnnog a Nefyn. Byddai tua 100 pleidlais ychwanegol wedi ei ddosbarthu’n gywir yn y chwe sedd fod wedi sicrhau 58% o’r seddi ar y cyngor.

Mae gan flog Paul hanes o adeiladu naratifau gwleidyddol ar gobyldigwc ystadegol, ac rydym wedi edrych ar hynny yn y gorffennol. Dwi’n deall bod blogwyr eisiau gwthio eu gweledigaeth wleidyddol eu hunain – ‘does yna neb yn fwy euog na fi o wneud hynny. Ond mae’n bwysig gwneud hynny ar sail ffeithiol. Un o gryfderau blogio gwleidyddol ydi bod gwybodaeth ar gael nad yw ar gael gan y cyfryngau prif lif. Mae cyflwyno gwybodaeth ffug yn niweidio hygrydedd y cyfrwng.

Mwy o droelli gwag o Ynys Mon

Felly mae’r Tori o Ynys Mon, Paul Williams a adweinir hefyd fel y Derwydd, yn ein sicrhau mai’r rheswm pam bod Ieuan Wyn Jones o blaid wardiau aml aelod ar gyngor yr ynys ydi oherwydd y byddai hynny o fantais etholiadol i Blaid Cymru.

Ac mae’r fantais dybiedig honno wedi ei seilio ar ei ddadansoddiad ei hun o’r rhagolygon ar gyfer etholiadau wedi eu hymladd ar sail wardiau dau aelod – yn wir mae’n mynd cyn belled a dweud wrthym sawl cynghorydd fyddai’n cael ei ethol ar ran pob grwp o dan y drefn honno.

Ond mae’n gwrthod dweud unrhyw beth o gwbl ynglyn a sut y daeth i’w gasgliadau, ag eithrio bod yr ymarferiad yn ganlyniad i ‘grenshan ffigyrau’.  Ond ‘dydan ni ddim yn cael gwybod pa ffigyrau gafodd eu crenshan  – na dim arall ynglyn a sail yr ymarferiad.  Dim oll.  Zilch.

O leiaf pan mae Gwilym Owen yn troelli mae’n cael gafael ar rhyw ffigwr neu’i gilydd sydd a rhyw fath o gysylltiad – pa mor bynnag wantan – efo’r Byd y tu allan i’r bwlch rhwng ei glustiau.  ‘Dydi’r Derwydd ddim hyd yn oed yn cymryd y cam corach mewn col tar hwnnw.

Mae’n anodd meddwl am droelli mor gwbl ddi sylwedd.

Yr hen reddf i gadw pobl allan o wleidyddiaeth yn ail ymddangos

Fedrwn i ddim peidio meddwl am Winston Churchill wrth ddarllen y canlynol ar flogiad diweddaraf Derwydd y Goban Las:

On Tuesday four Plaid Cymru AMs boycotted the official opening of the Welsh Assembly on the grounds that their desire for an independent republic of Wales was incompatible with attending a ceremony presided over by the Queen. Strangely this idealism hasn’t prevented any of the four from taking the oath of alleigence to the same Queen — a pre-requisite to taking up their positions (and, more importantly I suspect, their taxpayer-funded salaries);

Roedd Churchill yn berson oedd a greddfau gwrth ddemocrataidd er bod llawer i un yn ei ystyried yn ganolog i oroesiad democratiaeth yn y ganrif ddiwethaf. Mae’r dyfyniad yma o un o’i areithiau yn erbyn ymestyn yr hawl i bleidleisio i ferched yn esiampl o hyn.

The women’s suffrage movement is only the small end of the wedge. If we allow women to vote it will mean the loss of social structure and the rise of every liberal cause under the sun. Women are well represented by their fathers, brothers and husbands.

Mae gan plaid Paul hanes hir iawn o geisio torri grwpiau o bobl allan o wleidyddiaeth.

Er enghraifft roedd y rhan fwyaf o Doriaid yn erbyn y Catholic Relief Act 1829 (oedd yn rhoi hawl i Babyddion dosbarth canol bleidleisio am y tro cyntaf), a’r unig reswm i Robert Peel a Dug Wellington newid eu meddyliau a chefnogi’r ddeddf oedd oherwydd eu bod yn ei hystyriedl ffordd o atal yr anhrefn oedd yn lledaenu yn yr Iwerddon ar y pryd.

Roedd ei blaid yn erbyn Deddf Diwygio 1832 – deddf oedd yn ymestyn hawliau pleidleisio i tua miliwn o ddynion ac yn mynd rhan o’r ffordd i ddelio efo’r gyfundrefn lle’r oedd rhai ‘etholaethau’ seneddol i bob pwrpas yn perthyn i berchnogion tir, a gallai’r rheiny i bob pwrpas ddewis aelodau seneddol – yr enwog rotten boroughs.

Roeddynt hefyd yn erbyn Deddf Diwygio 1866 oedd yn rhoi hawl pleidleisio i bob dyn oedd yn ennill mwy na 26 swllt yr wythnos – er bod eironi yma – gorfodwyd Disraeli gan y bygythiad o anhrefn ar y strydoedd yn dilyn methiant y ddeddf, i gefnogi deddf llawer mwy radicalaidd y flwyddyn ganlynol – un a roddodd hawliau pleidleisio i pob dyn – er bod y cyfoethog a’r addysgiedig (yr un pobl gan amlaf) yn cael pleidleisiau ychwanegol.

Ac rwan mae Paul yn adleisio cwestiwn Gareth Glyn y diwrnod o’r blaen trwy ddadlau mai rhagrith ydi hi i bobl sydd wedi cael eu gorfodi i dyngu llw i’r frenhines i brotestio yn erbyn y frenhiniaeth. Dadl Paul felly ydi y dylid dewis rhwng yr hawl i fynegi daliadau gweriniaethol a’r hawl i wleidydda – yn broffesiynol o leiaf. Yn wir mae ymhlyg yn ei ddadl na ddylai pobl sy’n gwrthwynebu’r frenhiniaeth wasanaethu fel cynrychiolwyr etholiadol.

Rwan, ‘dwi’n gwybod bod llawer o bobl yn y DU yn ystyried cred na ddylid dewis pwy sydd i arwain y wladwriaeth ar sail pwy yw ei deulu a’i bod yn beth amhriodol i dyngu llw o deyrngarwch i’r unigolyn hwnnw / honno, yn un ryfedd. Ond i lawer o bobl y tu allan i’r DU y gwrthwyneb sy’n wir – mae’r drefn Brydeinig yn cael ei hystyried yn rhyw ran rhyfedd o’r Byd ffiwdal sydd wedi goroesi rhywfodd neu’i gilydd. Mae’n debygol bod daliadau Leanne, Bethan, Llyr a Lindsey yn llawer nes at norm y rhan fwyaf o’r byd democrataidd nag ydi rhai eu beirniaid. Does yna ddim oll o’i le mewn bod a’u hagwedd nhw at y frenhiniaeth.

Cafwyd is etholiad West Belfast ddydd Iau, ac nid oedd o syndod i neb i’r ymgeisydd Sinn Fein, Paul Maskey ennill. Mi fydd Paul Maskey yn ymddwyn yn unol a chyngor Paul (Williams) i’r pleidwyr hynny na aethant i’r Cynulliad, ac yn gwrthod cymryd ei sedd. Canlyniad hyn ydi na fydd ei etholaeth yn cael ei chynrychioli yn San Steffan – ac nid ydi’r etholaeth arbennig yma wedi anfon cynrychiolaeth yno am ugain mlynedd. Efallai mai sefyllfa felly hoffai Paul ei gweld yng Nghymru.

Rwan dwi’n gwybod bod llawer o’r digwyddiadau gwleidyddol rydym wedi edrych arnynt yn y blogiad yma yn hen hanes, ond mae’n rhyfedd fel mae’r reddf i fod eisiau torri grwpiau o bobl allan o’r broses wleidyddol yn ail godi dro ar ol tro ar amryiol ffurfiau mewn gwleidyddiaeth geidwadol Brydeinig – ac mae’n ail godi hyd heddiw.

Cau Canolfannau Gwylwyr y Glannau

Felly mae llywodraeth San Steffan wedi penderfynu gwneud y Mor Celtaidd, sydd eisoes yn hynod beryglus, hyd yn oed yn fwy peryglus, trwy gau canolfannau Gwylwyr y Glannau yn Aberdaugleddau a Chaergybi. Penderfyniad ysbrydoledig arall ar ran y glymblaid yn San Steffan.

Cyn bod canolfan Caergybi yn cael y fwyell, mi fyddai rhywun wedi disgwyl rhyw fath o ymateb gan flog mwyaf plwyfol a mewnblyg Cymru – un y Tori o Ynys Mon. Ond na – does yna ddim sylw o unrhyw fath ar y pwnc eto. Yn wir, mae’n rhy brysur i gymryd sylw o’r mater oherwydd iddo gynhyrfu cymaint am stori yn Economist wythnos diwethaf sy’n damcaniaethu bod cysylltiadau nes rhwng Gogledd Cymru a Gogledd Orllewin Lloegr na sydd rhwng De Gogledd Cymru – yn nhermau telegyfathrebu o leiaf.

‘Dwi’n siwr mai’r un stori yn union fyddai ganddo petai’r Cynulliad yn gyfrifol am gau’r canolfannau.

Diweddariad 17.45 – Hmm – mae yna flogiad ar y pwnc newydd ymddangos. Mae o’n un diddorol – mae’n dweud ei fod wedi ‘sgwennu llythyr yn mynegi gofid am y penderfyniad, cyn mynd ati i’w gyfiawnhau. Yn ol y Derwydd bydd nifer o’r gweithwyr yn cael swyddi sy’n talu yn well, ni fydd unrhyw effaith ar y gwasanaeth a gynigir gan wirfoddolwyr a’r RNLI, ni fydd effaith ar ansawdd y wasanaeth, ni fydd y ganolfan yng Nghaergybi yn cau hyd 2014/2015.

Pethau da ydi’r toriadau Toriaidd ‘ma – gwasanaeth yn aros yr un peth, gweithwyr yn cael mwy o gyflog, dim byd yn digwydd am achau.

Y broblem efo gwobrau blogio _ _

_ _ ydi bod yna ambell un sy’n cael ychydig o lwyddiant yn cymryd y peth o ddifri i’r fath raddau bod ei ego yn chwyddo fel balwn enfawr.

Cymerer y Tori o Fon, Paul Williams er enghraifft. Yn sgil ennill gwobr blog gwleidyddol y flwyddyn Welsh Blog Awards a dod yn 19fed yng Nghymru am flog gwleidyddol yn ‘etholiad’ Total Politics, ymddengys ei fod o’r farn bod ei flog yn rhan hanfodol a chreiddiol o’r broses etholiadol ym Mon. Yn anhygoel, mae’n dadlau y dylid mesur addasrwydd pobl i fod yn gynghorwyr ar yr ynys yn ol eu parodrwydd i gyfrannu i’w flog o ei hun.

Dydw i ddim yn tynnu coes – mae’n mynegi’r gred ryfeddol o hunan bwysig yma yn ddigon clir yma, ac mae’n ail adrodd y farn yma yn ystod un o’r dadleuon maith a chwerw sy’n nodweddu tudalennau sylwadau ei flog.

Creuwyr cyfoeth y Bae

Mae’n debyg ei fod yn arwydd o’r parch sydd yna i Adam Price ar hyd y sbectrwm gwleidyddol bod cymaint wedi mynd ati i ddehongli, a cham ddehongli, ei sylwadau ynglyn ag ansawdd gwleidyddion Cymru. Wna i ddim ychwanegu at y ddadl ei hun ag eithrio i nodi fy mod yn credu bod cryn anwastadedd o ran ansawdd y cyfryw wleidyddion – a bod hynny yn wir am pob plaid. Efallai ei bod hefyd werth nodi nad ydi’r Cynulliad yn gynrycholiadol iawn o gymdeithas Gymreig yn ei chyfanrwydd – ond mae’n nes ati o lawer na San Steffan.

Mi fyddwn serch hynny yn hoffi tynnu sylw at un agwedd fach ar y ddadl – sef sylwadau a wnaethpwyd ar flog y Tori anhysbys o Fon – The Druid. Brolio mae’r Tori bod yna llawer mwy o rhywbeth mae’n ei alw yn wealth creators yn grwp Toriaidd yn y Cynulliad na sydd yn unrhyw grwp arall. Does gan y rheiny ddim llawer o’r bendigedig wealth creators yn eu mysg mae’n ymddangos. Ym myd y Derwydd mae wealth creators yn bobl bwysig iawn.

Mae Alwyn wedi ateb draw ar ei flog Saesneg nad oes yna ddim byd arbennig o fendigedig am etifeddu llwyth o bres a chysylltiadau busnes. Mae’r blog yma hefyd wedi tynnu sylw yn y gorffennol at y ffaith bod cabinet y Glymblaid yn Llundain yn llawn hyd yr ymylon efo cyfoethogion. Wedi dweud hynny, a bod yn deg, ‘dydi cyfoeth mawr ddim yn un o nodweddion y Toriaid ym Mae Caerdydd.

Rwan, ‘dwi’n siwr nad oes yna neb yn disgwyl i mi gofio enwau’r ACau Toriaidd – wedi’r cwbl maen nhw i gyd yn edrych mor debyg i’w gilydd. Serch hynny ‘dwi’n gwybod bod dau o’r grwp yn ffermwyr. Ganwyd un yng nghanol y ganrif ddiwethaf pan oedd ameuthyddiaeth yn wir yn creu cyn dipyn o gyfoeth. Erbyn diwedd y ganrif honno, fodd bynnag, o dan oruwchwyliaeth ofalus ei blaid ei hun yn bennaf, roedd y sector amaethyddol mor ddibynnol ar bres cyhoeddus a’r Gurnos.

Wedyn mae yna dri o’r hogiau gydau’u cefndir mewn bancio. Mae banciau yn dda iawn am greu cyfoeth – i fancwyr. Maent yr un mor effeithiol am greu tlodi i bawb arall.

Ac wedyn mae yna gyn hyfforddwr gyrru, cyn wonc polisi i’r Blaid Geidwadol, syrfewr, darlithydd yn y gyfraith a swyddog Ewropeaidd (beth bynnag ydi hynny) mewn coleg addysg bellach.

Ac yna mae yna’r boi ‘ma o Gasnewydd a adawodd y Blaid oedd yn gwneud ei fara menyn yn cyfri pres pobl eraill. O, a bu bron i mi ag anghofio – mae ganddyn nhw ddynes yn aelod o’r grwp hefyd. Mae gan honno brofiad sylweddol ym myd busnes. Mae hi hefyd ymysg yr aelodau mwyaf di ddim a di werth o unrhyw blaid yn y Cynulliad fel mae’n digwydd.

Does yna affliw o ddim o’i le yn y swyddi uchod – maen nhw i gyd (ag eithrio’r bancwyr wrth gwrs) yn swyddi digon teilwng. Popeth yn dda. Maen nhw’n swyddi sector breifat, dosbarth canol – ac mae’r ffaith bod yna aelodau o’r Cynulliad wedi eu cyflogi ynddynt ar un cyfnod yn eu bywydau yn gwneud y lle yn fwy amrywiol nag y byddai fel arall.

Ond mae gwneud mor a mynydd bod y cyfeillion yn wealth creators, ac awgrymu y byddant, o gael y cyfle, yn creu cyfoeth i ni oll yn – wel – ddigri o naif.

ON 14/11 – newydd sylwi ar drafodaeth ddifyr, ond digon ffyrnig ar y pwnc ar flog Saesneg Alwyn.

Gobyldigwc a’r gasgen borc

Mae’n rhaid gen i bod Derwydd y Goban Las o Ynys Mon wedi torri rhyw fath o record wrth ymateb i fy meirniadaeth ohono. Dyma’r ymateb hiraf i mi erioed ei chael. Gellir gweld y feirniadaeth honno yma. Cyn mynd ymlaen mae’n debyg y dyliwn gynnig canmoliaeth lle mae canmoliaeth yn haeddianol. Mae ei ymateb yn berthnasol i’r pwyntiau yr oeddwn i’n eu gwneud ac yn hollol rhydd o’r sterics, y myllio, y tantro a’r sylwadau personol sy’n nodweddu ymatebion ambell un sy’n derbyn berirniadaeth wleidyddol ar y blog hwn. Yr unig gwyn sydd gen i ydi pan mae’n dweud ar ddiwedd ei lith fy mod yn darogan clymblaid SNP / Plaid Cymru / Llafur. Mae’n amlwg o fy ngeiriad mai dweud ei fod yn un posibilrwydd oeddwn i. Serch hynny at ei gilydd mae’n ymateb aeddfed, a dyna pam ‘dwi’n ymateb iddi gyda pheth manylder.

Ta waeth aeddfed neu beidio, mae’r ymateb yn wallus. I dorri stori hir yn fyr mae’r Derwydd yn ymateb yn bennaf i sylwadau a wnes i oedd yn awgrymu ei fod yn Dori, ei fod yn gyndyn i gyfaddef hynny tra’n cam ddefnyddio ystadegau i hyrwyddo achos y Toriaid ar Ynys Mon. Roedd y Derwydd yn ei flogiad gwreiddiol trwy’r defnydd o pob math o nonsens ystadegol hynod amheus wedi dod i’r casgliad mai 1% oedd y tebygrwydd y byddai Plaid Cymru mewn clymblaid ar ol yr etholiad. Mae dod i gasgliad mor gysact ynddo’i hun yn awgrymu bod yna ddrwg yn y caws. Petai’n bosibl rhagweld digwyddiadau gwleidyddol mor fanwl byddai’r Derwydd yn gwastraffu ei amser yn blogio – gallai ddod yn ddyn cyfoethog iawn mewn dim amser trwy ddefnyddio ei ddawn ar y marchnadoedd betio.

Craidd dadl ystadegol y Derwydd ydi’r dechneg tra amheus o ddod o hyd i gymedr polau piniwn tros gyfnod o fis – ac roedd y mis dan sylw yn gorffen nifer o ddyddiau cyn i’r blogiad gael ei ‘sgwennu – a’r defnydd o ddull cyfieithu canrannau pol piniwn i seddi ar raddfa Prydain gyfan sydd wedi ei ddyfeisio gan Martin Baxter. Mae’r ddau ddull yn broblematig a dweud y lleiaf. Tra fy mod yn hoff o wefan (a methedoleg) Mr Baxter, mae’n weddol amlwg ei fod yn defnyddio dull sy’n gweddu i gyfundrefn tri phlaid, nid i un pedair plaid fel a geir yng Nghymru. Yn wir mi fydd yn ddiddorol gweld pa mor effeithiol fydd y calcalus yn Lloegr gyda’r pleidiau llai yno yn debygol o berfformio’n gryf yn ol pob tebyg.

Mae defnyddio cymedr polau yn fwy amheus fyth. ‘Does yna ddim mewath o dystiolaeth i awgrymu bod y dull hwn yn un sy’n ddefnyddiol o ran rhagweld canlyniad etholiad – hyd yn oed pan mai polau diweddar sydd wedi eu defnyddio. Os oes patrwm o ran dewis pa bol ydi’r gorau, mae’n debyg mai polau sydd o fewn yr amrediad arferol, ond sydd hefyd yn agos at eithafion yr amrediad hwnnw sy’n tueddu i fod yn gywir. Mae cynnwys polau sydd wedi dyddio cymaint yn cymhlethu’r broblem yn sylweddol – mae tirwedd etholiadol yn newid yn gyflym. Petai cymedr pob pol am fis yn gywir, Kinnock fyddai wedi ennill yn 92, Heath yn 74 a Wilson yn 70. Kenny ac nid Cowen fyddai prif weinidog Iwerddon heddiw hefyd. Mae polau unigol diweddar yn awgrymu bod pob canlyniad yn bosibl – o rhywbeth yn ymylu ar fuddugoliaeth lwyr i Lafur (cofier, gall Llafur ‘ennill’ gyda chryn dipyn llai o bleidleisiau na’r Toriaid) ar ei liwt ei hun i gwahanol glymbleidiau i fuddugoliaeth swmpus i’r Toriaid.

Neu i roi pethau mewn ffordd arall mae’r Derwydd yn defnyddio gwefan Baxter sydd wedi ei modelu ar gyfundrefn tair plaid ac yn dod o hyd i gymedr poliau o’r gorffennol i wneud hynny, er nad oes yna unrhyw le o gwbl i feddwl bod dod o hyd i gymedr poliau (cymharol ddiweddar) yn fwy effeithiol na dewis pol ar hap. Mae’r fethodoleg yn wirion, ond mae’n creu canlyniad mae’r Derwydd yn ei hoffi.

Mae’r honiad gan y Derwydd nad yw’n Dori mewn gwirionedd ond ei fod yn gogwyddo tuag atynt am bod Plaid Cymru a Llafur wedi ‘methu’ Ynys Mon eto’n amheus. Mae Ieuan Wyn yn cael y bai oherwydd ei fod wedi cynrychioli’r Ynys ers 1987, a Llafur oherwydd iddynt fod mewn grym ers 97. Ond y Toriaid oedd mewn grym o 79 i 97, ond dydyn nhw ddim yn gorfod ysgwyddo’r bai am broblemau economaidd Mon. Petaen nhw, byddai’r Derwydd yn gorfod cefnogi Rogers neu’r cyn farman o Lanelwy (chwedl yntau).

Mae blogmenai yn llawn dderbyn bod llywodraethau yn Llundain wedi methu edrych ar ol buddiannau economaidd Ynys Mon yn benodol a Gorllewin Cymru yn gyffredinol. Yn wir mae’n rhan o genhadaeth y blog yma na all Cymru ffynnu yn economaidd hyd yy bydd yn gyfrifol am ei thynged economaidd ei hun.

Mae diffiniad y Derwydd o swydd aelod seneddol yn un Gwyddelig iawn (‘dwi’n gwybod bod Y Fam ynys a’r Ynys Werdd yn agos). Mae’n arfer yno i’w haelodau etholedig geisio ennill dylanwad er mwyn gallu allgyfeirio adnoddau i’w hetholaeth eu hunain a felly adeiladu cefnogaeth wleidyddol – gwleidyddiaeth casgen borc neu wleidyddiaeth y gombin ydi hyn yn y bon. Clientism fyddai’n derm arall. ‘Dwi ddim yn amau bod y math yma o beth yn digwydd yn y DU, ond ‘dydi o ddim mor gyffredin, a does yna fawr neb yn ei ystyried yn ymddygiad gwleidyddol priodol. Dyma pam bod Sir Benfro yn agos at waelod cynghreiriau datblygiad economaidd Cymru (a Phrydain) trwy gydol amser Nick Edwards fel Ysgrifennydd Gwladol tros Gymru.

Problem Ynys Mon ydi problem gweddill Cymru, ac yn arbennig felly y gorllewin. Mae’n cyfundrefnau trethiannol, a’r polisiau economaidd yr ydym yn gaeth iddynt yn amhriodol i ardaloedd gwledig ar gyrion Ewrop. Yr unig ffordd o newid hynny ydi trwy redeg ein economi a’n cyfundrefn drethiannol ein hunain – a’r unig ffordd o symud i’r cyfeiriad hwnnw ydi trwy bleidleisio i Blaid Cymru. Dydi chwilio am gombin o wleidydd i dyrchu o gwmpas am gasgenni porc ddim am fynd i’r afael a gwir broblemau Ynys Mon.

Derwydd y Wisg Las


Mi fydd y rhan fwyaf o bobl sy’n dilyn blogiau gwleidyddol Cymreig yn ymwybodol o ychwanegiad cymharol ddiweddar i’r teulu dedwydd – blog y Druid.

Mae’r Derwydd yn rhyw gymryd arno ei fod yn ymladdwr annibynnol tros Ynys Mon, ond dydi o ddim yn cymryd rhyw lawer o ddarllen i weld mai blog sy’n cefnogi’r Blaid Geidwadol yw mewn gwirionedd. Ceir cymysgedd o ymysodiadau ar Blaid Cymru a’r Blaid Lafur tra’n gor fynegi cyfle’r Blaid Geidwadol (trwy ychwanegu holl bleidleisiau Peter Rogers at holl bleidlesiau’r Toriaid, ychwanegu 10% a gweddio am fwy) mewn etholaeth sy’n eithaf anobeithiol iddynt. Mae’r ymysodiadau ar Lafur a’r Blaid yn amrywio o’r rhesymol i’r hysteraidd. Mae yna ambell i ymysodiad ar y Lib Dems hefyd. Ymddengys bod y ffaith i’w hymgeisydd gael ei fagu Llanelwy a’i fod wedi gweithio mewn bar yn y gorffennol yn broblem sylweddol.

Nodwedd arall o’r blog ydi’r defnydd o gobyligwc ystadegol i gefnogi ei wahanol ddamcaniaethau. Mae’r cyfaill yn hoff iawn o bolau piniwn, ond dydi o ddim yn eu deall yn dda. Mae ymdrech heddiw yn esiampl dda.

Dadlau mae’r Derwydd nad oes gan y Blaid unrhyw obaith o gwbl o fod mewn sefyllfa i ddal cydbwysedd grym yn y senedd nesaf. Mae ei ddefnydd o ystadegau a pholau piniwn yn ddethol a bod yn garedig. Craidd ystadegol ei ddadl ydi polau piniwn sydd wedi dyddio. Mae’n defynnu ‘polau piniwn am fis hyd at Mawrth 4’ tros Brydain ac yn defnyddio gwefan Martin Baxter i fynegi hynny ar ffurf seddi Cymreig, ac yn darogan, ar sail hynny, mai’r cyfanswm y gall y Blaid ei ennill ydi pump, ac na allant ond cael dylanwad ar bethau os ydi’r Toriaid un yn brin o fwafrif llwyr. Felly 1% ydi’r tebygolrwydd y byddem mewn sefyllfa i fargeinio. Mae hyn yn nonsens o’r radd eithaf.

Yn ol y Derwydd mae’r polau yn dweud y bydd y Toriaid yn cael 38%, Llafur 29% a’r Lib Dems 19%. Roedd hynny’n wir fis diwethaf, ond mae’r ffigyrau yn cael eu gwyrdroi gan dri phol Angus Reid – cwmni sydd erioed wedi ei brofi ym Mhrydain a sydd yn rhoi Llafur yn llawer, llawer is na mae’r cwmniau confensiynol yn ei awgrymu.

Dydi polau’r mis hwn (sydd ddim yn cynnwys un gan AngusReid) ddim yn cefnogi dadl y Derwydd, felly mae’n eu hanwybyddu. ‘Dwi’n eu rhestru isod.

CONSERVATIVES 39% 38
LABOUR 34% 33
LIB DEMS 16%

CONSERVATIVES 37% 33.2
LABOUR 30% 36.2
LIB DEMS 16%

CON 36%
LAB 34%
LD 18%

CON 40%
LAB 31%
LD 18%

CON 38%
LAB 33%
LD 17%

CON 39%
LAB 31%
LD 19%

CON 38%
LAB 32%
LD 17%

CON 38%
LAB 32%
LD 19%

CON 38%
LAB 33%
LD 16%

CON 39%
LAB 32%
LD 17%

Mi fyddai canlyniadau rhai o’r polau hyn yn caniatau i’r SNP a’r Blaid roi Llafur mewn gym ar eu pennau eu hunain – heb i’r Lib Dems orfod bod yn rhan o bethau o gwbl (yn wir ni fyddai angen yr SNP ar y blaid pe gwireddid un o’r polau). Byddai’r cwbl ag eithrio dau yn arwain at senedd grog – rhai efo Llafur ar y blaen, a rhai efo’r Ceidwadwyr ar y blaen. Mewn geiriau eraill mae’n defnyddio polau sydd wedi dyddio (rhai ohonynt cymaint a chwech wythnos oed) a sydd a phroblem o bol hollol wahanol i’r lleill yn cael ei gyfri dair gwaith, er bod rhai mwy diweddar a lla phroblematig ar gael. Mae’r rheswm am hyn yn amlwg – byddai ystyried polau cyfredol wedi dryllio ei ddadl.

Mae cam ddefnydd o ffigyrau yn nodwedd o’r blog. Yn hwn er enghraifft mae wedi cynhyrfu’n lan oherwydd bod is set o 234 o bobl mewn pol mwy o lawer yn awgymu i bleidlais y Blaid syrthio o 17% i 10% mewn mis yng Ngogledd Cymru. Yn wir mae’n meddwl ei fod yn gwybod pam – oherwydd addewid y Blaid i godi pensiynau. ‘Dydi o ddim yn egluro pam mai pobl Gogledd Cymru yn unig sy’n gwrthwynebu’r syniad. ‘Dydi o ddim yn egluro chwaith nad ydi is set mor fach yn ystadegol ddibynadwy o gwbl – mae’r symudiad yn y pol oddi mewn i margin of error sampl mor fach, a ‘dydi o ddim chwaith yn egluro nad oes gennym unrhyw syniad os ydi polio Cymreig YouGov yn ddibynadwy gan nad ydyw wedi ei brofi yn erbyn etholiad go iawn (yn wahanol i’w polau Prydeinig). Ond mi fyddai gwneud hynny yn difetha ei stori, felly ‘dydi o ddim yn trafferthu.

Rwan, mae blogmenai hefyd ymhell o fod yn ddi duedd – dwi’n ei gwneud yn gwbl eglur mai blog sy’n gyffredinol gefnogol i Blaid Cymru ydi hwn, ond ‘dydw i ddim yn gwneud defnydd dethol o ystadegau i geisio cynnal dadl na allwn ei chynnal ar ei phen ei hun. Ar wahan i’r tueddiad i gam ddefnyddio ffigyrau, ‘does yna ddim rheswm yn y Byd pam na all y Derwydd fod yn un ochrog o blaid y Toriaid wrth gwrs, ond yr hyn fedra i ddim ei ddeall ydi pam na wnaiff gyfaddef ei fod yn cefnogi’r Toriaid? Oes ganddo gywilydd o’i blaid?