Beth fydd yn digwydd yn yr etholiad Ewrop?

Mae’n debyg bod rhywbeth digri am y sefyllfa ryfedd lle mae llefarwyr ar ran y Blaid Doriaidd a’r Blaid Lafur yn dweud bod canlyniadau etholiadau lleol yn Lloegr yn arwydd bod yr etholwyr yn dweud wrth y gwleidyddion am sicrhau Brexit (mae Nigel Evans druan wrthi fel ‘dwi’n ‘sgwennu hyn).  

Y gwir ydi – wrth gwrs – bod y blaid Brexit caled (UKIP), y blaid Brexit (Toriaid), a’r blaid Brexit dan din (Llafur) i gyd wedi colli seddi rif y gwlith (1559 i fod yn fanwl) tra bod y pleidiau gwrth Brexit (Dib Lems a Gwyrddion) wedi ennill seddi (894). A rhaid cofio wrth gwrs mai ardaloedd oedd o blaid Brexit oedd yn pleidleisio – nid oedd etholiadau yn Llundain na’r Alban.  

Digwyddodd rhywbeth tebyg yng Ngogledd Iwerddon gyda llaw – roedd y ganran o’r bleidlais a sicrhawyd gan y pleidiau unoliaethol (y rhai sydd o blaid Brexit i pob pwrpas) yn is na mae wedi bod erioed o’r blaen.

Y cwestiwn diddorol o’n safbwynt ni ydi beth mae hyn yn ei olygu yma yng Nghymru?  Yr etholiadau nesaf – os byddant yn digwydd – ydi etholiadau Ewrop ddiwedd y mis yma.

Amrediad pleidlais Llafur mewn etholiadau Ewrop (ers mabwysiadu pleidlais gyfrannol yn 1999) ydi 20.3% (2009) i 32.5% (2004).  Amrediad y Toriaid ydi 17.4% (2014) i 27.8% (1999). 

Byddwn yn disgwyl i’r ddwy blaid unoliaethol fawr gael eu canran isaf erioed o bleidleisiau yn yr etholaethau i’r UE.  Mae’n bosibl y byddant yn cael cyn lleied a 30% o’r bleidlais rhyngddyn nhw.  45% oedd y cyfanswm hwnnw yn 2014.   Mae’n debygol hefyd y bydd y Toriaid yn colli eu sedd – os ydi’r blaid sy’n cael y mwyaf o bleidleisiauyn cael 25% o’r bleidlais – rhywbeth sy’n debygol iawn.

Beth felly am y ddwy blaid Brexit – plaid Nigel Farage ac UKIP?  27.6% oedd pleidlais UKIP (yng Nghymru) yn 2014 – canran oedd fwy neu lai yn union fel yr un Prydeinig.  Mae’r polau Prydeinig y  amrywio o ran cefnogaeth Plaid Brexit ar hyn o bryd- ond mae’r diweddaraf yn awgrymu eu bod ar tua 34%.  

Roedd y polau yn 2014 yn tueddu i or ddweud y bleidlais UKIP – a byddai hynny’n awgrymu ei bod yn  fwy na phosibl y bydd pleidlais y blaid Brexit ddim llawer mwy nag un un UKIP yn 2014.  

Ond mae rhywbeth yn dweud wrthyf y bydd pleidlais y blaid Brexit yn is eto.  Mae llai o bobl o blaid Brexit heddiw nag oedd yn 2014 (er eu bod yn fwy swnllyd o lawer), ac yn fy mhrofiad i o leiaf mae llawer o’r sawl sydd eisiau gadael yr UE yn mynegi uchel ac yn groch nad ydyn nhw byth am bleidleisio eto.  Rhywbeth fyddai’n – ahem – anffodus iawn, iawn.

‘Dydw i ddim yn meddwl ei bod yn afresymol i gymryd y bydd pleidlais y pleidiau Brexit – UKIP + Brexit + Llafur + Toriaid yn dod i tua 55% i 60%.  Mae hyn – wrth gwrs – yn gadael 40% i 45%  ar gyfer y pleidiau gwrth Brexit.  Sefyllfa’r pleidiau hynny yn 2014 oedd Plaid Cymru 15%, Gwyrddion 4.5%, Dib Lems 4%.  Mae hynny’n gadael lle i dyfu o 15% i 20% rhwng y bedair (a chynnwys Change UK) plaid i dyfu felly.  Dydi hyn ddim yn gyfanswm anferthol os ydi o wedi ei rannu rhwng 4 plaid.  Petai’r twf wedi ei rannu’n gyfartal byddai tair sedd i’r pleidiau Brexit ac un yn unig i’r pleidiau Aros (2 i’r Blaid Brexit, un i Lafur ac un i’r Blaid).  Dwi’n disgwyl i’r Toriaid gael o gwmpas 10% o’r bleidlais Gymreig a cholli eu hunig sedd gyda llaw.  

Ond petai 10% yn mynd i’r Blaid byddai hynny yn dod a hi i 25%.  Byddai hynny yn agos at bleidlais y Blaid Brexit ac mae’n debygol mai tua 25% fydd ei angen ar y blaid sy’n dod yn gyntaf i gael ail sedd.  (30% oedd ei angen yn 2014 – ond bydd y bleidlais wedi ei rannu’n fwy cyfartal rhwng mwy o bleidiau y tro hwn).  Byddai cynnydd tebyg o 10% i naill ai’r Dib Lems neu’r Gwyrddion yn debygol o roi’r bedwerydd sedd  iddyn nhw hefyd.  

Ond – a cheisio bod yn wrthrychol yma – os oes rhywun sy’n gwrthwynebu Brexit methu penderfynu i pa blaid gwrth Brexit fyddai orau i bleidleisio iddi – y Blaid fyddai’r gorau o lawer.  Byddai plaid sy’n gwrthwynebu Brexit yn dod ar ben y pol yn gwneud datganiad cryfach o lawer na dwy sedd i bleidiau gwrth Brexit – ond gyda Plaid Brexit ar ben y pol. Byddai hefyd yn ypsetio Nigel Farages a Rees Moggs y byd yma yn fwy na dim.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s